ดำน้ำอันตรายไหม ยากไหม ว่ายน้ำไม่เป็นดำได้ไหม: ตอบมือใหม่

ก่อนลงน้ำครั้งแรก คำถามที่คนถามเราบ่อยคือ "ดำน้ำอันตรายไหม" "ดำน้ำยากไหม" และ "ว่ายน้ำไม่เป็น ดำได้ไหม" บทความนี้ตอบทีละข้อ ตั้งแต่ความเสี่ยงจริง การเคลียร์หู เรื่องสุขภาพ การขึ้นเครื่องบินหลังดำน้ำ ไปจนถึงทางเลือกสำหรับการลงน้ำครั้งแรก

ข้อมูลด้านความปลอดภัยมาจาก PADI (องค์กรสอนดำน้ำ) และ DAN (Divers Alert Network) รวมถึงแบบสอบถามสุขภาพที่ PADI แนะนำ บทความนี้ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ เรื่องสุขภาพของคุณ ถามแพทย์เสมอ

ดำน้ำอันตรายไหม

PADI บอกว่าการดำน้ำสคูบาถือเป็นกิจกรรมที่มีความเสี่ยงต่ำ เมื่อเทียบกับกิจกรรมกลางแจ้งและกีฬาอีกหลายอย่าง และปัญหาสุขภาพที่เจอบ่อยที่สุดจากการดำน้ำคือ แดดเผา เมาเรือ และขาดน้ำ ซึ่งป้องกันได้ทั้งหมด

ความเสี่ยงไม่ใช่ศูนย์ PADI ระบุความเสี่ยงหลักของการดำน้ำไว้ดังนี้

การบาดเจ็บของหูจากแรงดัน (Ear barotrauma)
การบาดเจ็บจากสัตว์ทะเล
โรคน้ำหนีบ (Decompression sickness)
การบาดเจ็บจากปอดขยายตัวเกิน
จมน้ำ

ต้นเหตุมักเป็นการเคลียร์หูไม่ถูกวิธี อุปกรณ์ขัดข้อง วางแผนดำน้ำไม่ดี หรือขึ้นสู่ผิวน้ำเร็วเกินไป PADI บอกว่าส่วนใหญ่เลี่ยงได้ ถ้าทำตามวิธีดำน้ำที่ถูกต้องอย่างที่สอนในคอร์ส PADI Open Water Diver และระบุว่าการบาดเจ็บและการเสียชีวิตจากการดำน้ำส่วนใหญ่เกิดจากความผิดพลาดของนักดำน้ำเอง การเรียนให้ถูกวิธีและทำตามกฎจึงเป็นหัวใจของความปลอดภัย

การฝึก บัดดี้ และการเช็ค ช่วยลดความเสี่ยงยังไง

นี่คือสิ่งที่ PADI แนะนำให้นักดำน้ำทุกคนทำ ตั้งแต่มือใหม่ถึงครูสอนดำน้ำ

ฝึกก่อนลงทะเล: ในคอร์ส Open Water คุณฝึกทักษะในสระ หรือจุดน้ำนิ่งที่คล้ายสระ ก่อนลงทะเลจริง
เช็คอุปกรณ์ทุกครั้ง: ดูแลอุปกรณ์ให้ดี และทำบัดดี้เช็ค (Buddy check) ก่อนลงน้ำทุกไดฟ์ ปัญหาอะไรให้แก้ตั้งแต่ยังไม่ลงน้ำ
ฟังบรีฟก่อนดำ: จะได้รู้แผน และรู้อันตรายเฉพาะของจุดดำน้ำนั้น
ไม่ดำคนเดียว: บัดดี้ไม่ใช่แค่เพื่อน แต่เป็นคู่ดูแลความปลอดภัย ถ้าอากาศมีปัญหา บัดดี้มีเรกกูเลเตอร์สำรองให้หายใจร่วมกัน แล้วขึ้นสู่ผิวน้ำแบบควบคุมได้ อ่านต่อในออคโตพัสคืออะไร
ดูเกจลมเป็นระยะ: PADI เทียบเกจลมกับเกจน้ำมันรถ ดูบ่อย ๆ และขึ้นสู่ผิวน้ำตอนที่ยังมีอากาศเหลือพอ
ไม่จับสัตว์ทะเล: หลายชนิดต่อยได้เมื่อโดนตัว หรือเป็นอันตรายเมื่อถูกรบกวน
รู้ขีดจำกัดของตัวเอง: และไม่ดำเกินขีดนั้น

ในคลิป 7 ข้อผิดพลาดที่นักดำน้ำมือใหม่ต้องระวัง ของเรา ข้อแรกคือไม่เช็คอุปกรณ์ก่อนลงน้ำ

ดำน้ำยากไหม

PADI บอกว่าใครก็ตามที่อายุ 10 ปีขึ้นไปเรียนดำน้ำได้ ภาคทฤษฎีเรียนออนไลน์ได้ตามจังหวะของตัวเอง ทั้งอ่าน ดูวิดีโอ และทำแบบทดสอบ ส่วนในน้ำ ครูสอนดำน้ำจะสอนทักษะให้ทีละขั้น เช่น การเคลียร์หน้ากาก

รู้สึกกังวลก่อนลงน้ำ PADI บอกว่าเป็นเรื่องปกติ อาการตกใจใต้น้ำเกิดได้น้อยเมื่อนักดำน้ำได้รับการฝึกมาถูกวิธี แต่ก็เกิดได้ วิธีจัดการความกังวลก่อนดำและการตั้งสติระหว่างดำมีสอนในคอร์ส Open Water การคุมลมหายใจ บัดดี้เช็คก่อนลงน้ำ และการรู้ขั้นตอนฉุกเฉิน ช่วยให้นักดำน้ำนิ่งอยู่ได้ใต้น้ำ ดูคลิปสั้นของเราตกใจใต้ทะเล

ว่ายน้ำไม่เป็น ดำน้ำได้ไหม

PADI บอกว่าการดำน้ำสคูบาต้องมีทักษะว่ายน้ำพื้นฐาน คอร์ส Open Water ระบุคุณสมบัติไว้ คือว่ายน้ำได้ สุขภาพพร้อมสำหรับดำน้ำ และรู้สึกสบายเวลาอยู่ในน้ำ ระหว่างคอร์ส ครูจะให้คุณ

ว่ายน้ำ 200 เมตรต่อเนื่องไม่หยุด โดยไม่ใช้อุปกรณ์ช่วย หรือ 300 เมตรถ้าใส่หน้ากาก ฟิน และสน็อกเกิ้ล ว่ายท่าไหนก็ได้ ไม่จับเวลา
ลอยตัวหรือย่ำน้ำ 10 นาที โดยไม่ใช้อุปกรณ์ช่วย

ยังว่ายน้ำไม่เป็น PADI บอกว่ายังลอง Discover Scuba Diving ในสระได้ ลองหายใจใต้น้ำในสระก่อน ฝึกว่ายน้ำให้ได้ระยะ แล้วค่อยเรียน Open Water

ดำน้ำลึกอันตรายไหม ลงลึกแค่ไหน

คำว่า "ดำน้ำลึก" ที่คนไทยใช้ ส่วนใหญ่หมายถึงดำน้ำแบบสคูบา ที่หายใจจากถังอากาศ ไม่ได้แปลว่าต้องลงลึกมากตั้งแต่ครั้งแรก

ลอง Discover Scuba Diving: PADI กำหนดความลึกสูงสุด 6 เมตรในช่วงฝึกในสระ และ 12 เมตรถ้าเลือกลงทะเล และบอกว่าคุณจะไม่ลงลึกเกินกว่าที่รู้สึกสบาย
จบ Open Water: ดำได้ลึกถึง 18 เมตร กับบัดดี้ที่มีบัตร ได้ทั่วโลก
ลึกกว่านั้น: PADI นับการดำเกิน 18 เมตรเป็นการดำลึก (Deep diving) ต้องเรียนต่อ เช่น Advanced Open Water หรือ Deep Diver และบอกว่าการดำลึกแบบนันทนาการปกติลงได้สูงสุด 40 เมตร ยิ่งลึก ยิ่งต้องวางแผนละเอียด เพราะแรงดันสูงขึ้น และเสี่ยงอาการเมาไนโตรเจน (Nitrogen narcosis) กับโรคน้ำหนีบมากขึ้น

เคลียร์หูยังไง หูอื้อ เจ็บหู ทำไง

ตอนลงไปใต้น้ำ แรงดันรอบตัวเพิ่มขึ้น ต้องปรับแรงดันในหูให้เท่ากัน นักดำน้ำเรียกว่า "เคลียร์หู" (Equalize) PADI บอกว่านักดำน้ำเกือบทุกคนเคยเคลียร์หูยากในบางครั้ง โดยเฉพาะช่วงเริ่มดำ

วิธีที่สอนในคอร์ส: กลืนน้ำลาย หาว หรือบีบจมูกแล้วเป่าลมเบา ๆ (PADI) อันหลังนี้ DAN เรียกว่าวิธี Valsalva
เริ่มก่อนลง: DAN แนะนำให้เคลียร์หูเบา ๆ ตั้งแต่อยู่ผิวน้ำก่อนลง แล้วเคลียร์บ่อย ๆ ช่วงต้นของการลง ลงโดยเอาเท้าลงก่อน และใช้เชือกนำลงช่วยคุมความเร็วถ้ามี
ห้ามฝืน: กฎสำคัญที่สุดของ PADI คืออย่าฝืนและอย่าลงต่อ เคลียร์ไม่ออก ให้ขึ้นมาสักเล็กน้อย ราว 1 เมตร แล้วลองใหม่ DAN บอกว่าเจ็บหูแปลว่าลงเร็วเกินไป และถ้ายังเคลียร์ไม่ได้ ให้ยกเลิกไดฟ์นั้น
เป็นหวัดหรือภูมิแพ้: DAN บอกว่าหวัด ภูมิแพ้ และการสูบบุหรี่ ทำให้เคลียร์หูยากขึ้นได้ ยาลดน้ำมูกมีผลข้างเคียงได้ ใช้เมื่อแพทย์เห็นด้วยเท่านั้น และอย่าใช้ก่อนดำน้ำถ้าไม่เคยลองใช้มาก่อน
อาการที่ต้องพบแพทย์: ถ้าเจ็บหู เวียนหัวบ้านหมุน หรือได้ยินน้อยลงทันทีระหว่างดำ DAN ให้ยกเลิกไดฟ์ และถ้าอาการยังไม่หาย อย่าดำต่อ และไปพบแพทย์

ต้องตรวจสุขภาพไหม ควรพบแพทย์เมื่อไร

PADI บอกว่าการดำน้ำต้องมีสุขภาพและความฟิตในระดับหนึ่ง โรคประจำตัว ยาบางชนิด หรือการผ่าตัดไม่นานมานี้ อาจต้องมีหนังสืออนุญาตจากแพทย์ก่อนดำ

ก่อนสมัครคอร์ส PADI แนะนำให้อ่านแบบสอบถามสุขภาพนักดำน้ำ (Diver Medical Participant Questionnaire) ซึ่งมีฉบับภาษาไทย แบบสอบถามมี 10 ข้อ ตอบ "ไม่ใช่" ทุกข้อ ไม่ต้องตรวจเพิ่ม ตอบ "ใช่" ในบางข้อ ต้องนำแบบฟอร์มไปให้แพทย์ประเมิน และต้องได้รับอนุญาตจากแพทย์ก่อนเรียน แบบฟอร์มยังบอกว่าถ้ารู้สึกไม่สบาย อย่าดำ และผู้ที่ตั้งครรภ์หรือกำลังพยายามมีบุตร ไม่ควรดำน้ำ

PADI ย้ำว่าครูสอนดำน้ำและพนักงานร้านดำน้ำไม่ใช่แพทย์ อย่าถามคำแนะนำทางการแพทย์จากพวกเขา มีแต่แพทย์เท่านั้นที่ให้ความเห็นว่าคุณดำน้ำได้ ถ้าคุณหรือแพทย์มีคำถามเรื่องสุขภาพกับการดำน้ำ ติดต่อ DAN ได้

ดำน้ำแล้วขึ้นเครื่องบินได้เมื่อไร

DAN มีคำแนะนำ (ฉบับชั่วคราว จากการประชุมผู้เชี่ยวชาญปี 2002) สำหรับการดำน้ำด้วยอากาศ ตามด้วยเที่ยวบินที่ความดันในห้องโดยสารเทียบเท่าระดับ 2,000–8,000 ฟุต และใช้กับนักดำน้ำที่ไม่มีอาการโรคน้ำหนีบ

ดำ 1 ไดฟ์ แบบไม่ต้องหยุดลดความดัน (No-decompression): เว้นอย่างน้อย 12 ชั่วโมงก่อนบิน
ดำหลายไดฟ์ในวันเดียว หรือดำหลายวันติดกัน: เว้นอย่างน้อย 18 ชั่วโมงก่อนบิน
ไดฟ์ที่ต้องหยุดลดความดัน: DAN บอกว่าควรเว้นนานกว่า 18 ชั่วโมงอย่างมาก

DAN บอกว่าคำแนะนำนี้ช่วยลดความเสี่ยงโรคน้ำหนีบ แต่ไม่ได้รับประกันว่าจะไม่เป็น ยิ่งเว้นนานกว่านี้ ความเสี่ยงยิ่งลดลง และถ้ามีอาการที่อาจเป็นโรคน้ำหนีบ ให้ปรึกษาแพทย์และงดบิน วางแผนทริปให้วันสุดท้ายของการดำห่างจากเที่ยวบินขากลับพอ

ดำน้ำครั้งแรก เริ่มยังไงดี

มือใหม่เลือกเริ่มได้ตามนี้

Discover Scuba Diving (ลองดำน้ำ): กิจกรรม 1 วัน สำหรับอายุ 10 ปีขึ้นไป ไม่ใช่คอร์สเอาบัตร เริ่มจากบรีฟเรื่องแรงดันน้ำ การสื่อสารใต้น้ำ การใช้อุปกรณ์ และความปลอดภัย จากนั้นฝึกในสระหรือจุดน้ำนิ่ง แล้วเลือกได้ว่าจะลงทะเลที่จุดง่ายและตื้น โดยมีครู PADI อยู่ข้าง ๆ เหมาะกับคนที่อยากรู้ก่อนว่าดำน้ำเหมาะกับตัวเองไหม
Open Water Diver (เรียนเอาบัตร): เรียนทฤษฎี ฝึกในสระ แล้วลงน้ำจริงกับครู 4 ไดฟ์ จบแล้วดำกับบัดดี้ที่มีบัตรได้เองทั่วโลก ลึกถึง 18 เมตร ไม่ต้องผ่าน Discover Scuba Diving มาก่อนก็สมัครได้ รายละเอียดคอร์สอ่านต่อในเรียนดำน้ำ Open Water

ไดฟ์แรกไม่ต้องมีอุปกรณ์เอง PADI บอกว่าใช้ของเช่าจากร้านดำน้ำได้ และบอกว่าการมีของส่วนตัวอย่างหน้ากาก สน็อกเกิ้ล และฟิน ทำให้ดำได้สบายขึ้น อ่านต่อในอุปกรณ์ดำน้ำมีอะไรบ้าง

อยากเรียนกับเรา ดูคอร์สและรอบเรียนที่หน้าคอร์สดำน้ำ สอนโดยครูสอนดำน้ำมืออาชีพของร้านตัวแทนจำหน่ายที่เราทำงานด้วยและพาร์ทเนอร์ จองและถามรายละเอียดทาง LINE @diverecords

ก่อนวันเรียน ดูคลิป5 ข้อสำคัญที่นักดำน้ำมือใหม่ต้องรู้ของเราได้ฟรีบน YouTube

คำถามที่พบบ่อย